Ik gebruik Adobe niet meer. Dus ja, er zit wat leedvermaak in als ik zie hoe ArtCraft vertrouwde Adobe-workflows nabouwt als gratis open-source applicaties, met hulp van AI-codingagents.
Maar wat me interesseert, gaat verder dan Adobe. Affinity heeft fotobewerking, vectorontwerp en paginaopmaak al samengebracht in één gratis applicatie, met betaalde AI als optie. ArtCraft zet via een andere weg dezelfde druk op softwareprijzen: door de implementatie zelf open te maken en makkelijker na te bouwen.
Gratis basistools, betaalde diensten eromheen. Volgens mij gaan we die kant op.
Zeven Adobe-achtige apps, gebouwd met AI
Op de Crafting Apps-pagina van ArtCraft staan zeven gratis, native open-source applicaties, geschreven in Rust. Ze zijn bedoeld voor een vrij vertrouwde reeks taken.
| App | Vertrouwde Adobe-workflow |
|---|---|
| PhotoCraft | Beeldbewerking in Photoshop |
| VectorCraft | Vectortekenen in Illustrator |
| FilmCraft | Videomontage in Premiere Pro |
| LightCraft | Foto-ontwikkeling in Lightroom |
| PdfCraft | PDF-bewerking in Acrobat |
| EffectCraft | Motion graphics in After Effects |
| DesignCraft | Paginaopmaak in InDesign |
De roadmap van FilmCraft beschrijft parallel werk met Opus 5.5 en meldt een ontwikkelsessie waarin zes agents in ongeveer zes uur van zo'n 62% naar 72% op de functiechecklist gingen. Dat meet de voortgang op de eigen checklist van het project, niet hoeveel er nog nodig is om Premiere voor elk soort opdracht te kunnen vervangen.
Ook met dat onderscheid blijft de omvang opvallend. Een team kan het gedrag van een gevestigde applicatie opsplitsen in specificaties, tests en ontwikkeltaken, en agents daar vervolgens parallel aan laten werken. De roadmap noemt knelpunten zoals volle schijven, overbelaste builds en conflicten bij het samenvoegen van wijzigingen. Heel gewone ontwikkelproblemen, in een nogal ongewoon tempo.
Gratis alternatieven bestaan al jaren. Wat ik hier volg, is hoeveel werk het kost om er nog een te bouwen, en hoe snel een klein team zich aan zo'n breed pakket kan wagen.
Affinity had vroeg door waar het naartoe ging
Affinity maakt het verdienmodel veel tastbaarder. De functies die vroeger verdeeld waren over Photo, Designer en Publisher zitten nu in één applicatie: fotobewerking, vectorontwerp en paginaopmaak. Grofweg de combinatie Photoshop, Illustrator en InDesign.
De basistools voor Pixel, Vector en Layout zijn gratis. Een gratis Canva-account volstaat. De geïntegreerde Canva AI-tools zijn optioneel en vereisen een premiumabonnement bij Canva.
Dat is een nuttig onderscheid: de creatieve software zelf is gratis; de AI-dienst is een betaalde extra. Je kunt de editor gebruiken zonder een abonnement op de AI-functies.
Canva beschrijft een model waarbij betaalde diensten zoals AI en samenwerking de gratis basistools financieren. Volgens mij had Affinity vroeg door waar het naartoe ging. Er zijn diensten waarvoor je prima geld kunt vragen zonder iedereen de editor zelf te laten blijven huren.
Bij Adobe is de ironie moeilijk te missen
Adobe ging akkoord met een schikking van 150 miljoen dollar over beschuldigingen rond informatie over abonnementen en het opzeggen ervan, maar ontkende iets verkeerd te hebben gedaan. Het definitieve vonnis volgde in april.
Tegen die achtergrond is het logisch dat gratis alternatieven aantrekkelijk zijn. En het geeft toch wat voldoening dat AI-codingagents helpen concurrenten te bouwen voor software die mensen jarenlang hebben gehuurd. De automatisering raakt nu ook het werk dat nodig is om de applicatie zelf te maken.
Een enorme gesloten codebase was duur om na te bouwen. Ik verwacht dat die bescherming afneemt naarmate agents beter worden in het omzetten van bekend gedrag naar werkende implementaties. Een bedrijf dat geld verdient aan toegang tot vertrouwde tools zal mensen een betere reden moeten geven om te blijven.
Er is nog ontwikkelwerk te doen
De apps van ArtCraft staan nog aan het begin. PhotoCraft noemt ontbrekende functies voor professionele workflows en beperkingen in de compatibiliteit met plug-ins. EffectCraft kan nog geen After Effects-projecten in .aep-formaat openen of de bijbehorende plug-ins draaien. Dat zijn concrete problemen die nog opgelost moeten worden, en die tellen voor mensen die bestaand werk willen overzetten.
De projecten beschrijven een cleanroomaanpak op basis van openbare specificaties en waargenomen gedrag. De bijdragerichtlijnen van EffectCraft verbieden het lezen of disassembleren van Adobe-applicatiebundels en het kopiëren van bedrijfseigen materiaal. Dat is een gedocumenteerde ontwikkelmethode, geen algemene juridische vrijbrief.
Geen van beide punten verandert voor mij iets aan de richting waarin het gaat. Zulke tools bouwen wordt toegankelijker. Meer van het resterende werk zit in compatibiliteit, prestaties en onderhoud.
Gratis tools, betaalde diensten, software die je kunt aanpassen
PhotoCraft biedt dezelfde commando's aan via zijn interface, command line en MCP-server. Een agent kan de editor bedienen via dezelfde onderliggende commando's als een persoon. Dankzij open source kun je ook de applicatie zelf aanpassen.
Dat biedt iets wat ik veel interessanter vind dan kiezen tussen abonnementsformules: een workflow vragen voor een specifieke opdracht, en de software vervolgens aanpassen om die mogelijk te maken. De editor wordt een vertrekpunt voor wat je nodig hebt.
Als ik hier een bedrijf voor creatieve software rond zou bouwen, zou ik kijken naar betaalde AI-rekenkracht, online samenwerking, opslag, ondersteuning en integraties op maat. Die diensten brengen terugkerende kosten met zich mee en kunnen blijvend waarde bieden. De basistools kunnen gratis zijn.
Affinity laat al zien hoe die scheiding werkt. ArtCraft laat zien waarom we opnieuw naar de kosten van het bouwen van die tools moeten kijken.
Dit is de toekomst van software: gratis tools die je kunt blijven gebruiken, met betaalde diensten die je kiest omdat ze iets toevoegen.
Bronnen staan in de tekst gelinkt: de site en repositories van ArtCraft, Affinity/Canva en de documenten over de Adobe-schikking en Adobe's verklaring. Stand van het onderzoek: 9 oktober 2026.